Home
Comunité

La Comuniun

 

I te prëii, Eros, achîta

chësc mi dejidêr d’Eliodora

che m’à arobè la sonn,

ascuta mia Musa che te suplichëia!

 

Mo sce i messess morì por colpa

de to barest che pê

ester bun da trà saìtes ma

cuntra de mè, spo damanarài

de scrì sön mia fossa: Ćiara,

tö che te passes: chilò pàlsel

n ël copè da Eros.

Meleagro

 

I ùn aldì che por podëi se gode deplëgn l’amur ôl ester imprömadedöt atraziun por n’atra porsona. N iade che chësc é arjunt ôl ester l’entusiasm por la laldè y la esaltè. Chilò aldiarunse che döes porsones che s’à incuntè y che s’à ciafè mëss ester bones de partì sce ares ô podëi se gode i früć dl amur. Le partì à da nen fà cun le contat danter döes animes. Ara se trata dla condivijiun dl spirit. Y por ester bogn da partì valch cun n ater spirit ôl ester dantadöt crëta: an mëss ti avëi crëta al’atra porsona sce an ô partì valch impara. Sce al manćia la crëta, spo ne vara nia da arjunje chësc livel tan important che nes pormët de aziché les ligrëzes dl amur. Chësc, ajache te chësc stadium passa i dui amanć da n raiun conesciü te n raiun nia conesciü, se tolon l’un y l’atra chël che ai ne n’à nia instësc ite te ëi. Y chilò po les perzeziuns dl entusiasm deventè valch de real, sce la comuniun é sota assà. A chësta maniera se trasformëia chël che ô bun tla porsona amada.

 

No, no gnì pormez!

Al é damì sce da dalunc

i ti ô bun y dejidrëii tü edli:

ma canche an aspeta

pêra bela la felizité,

y nia chirida nes mënera n sëgn.

 

No, no gnì pormez!

Al é tröp plü interessant

chësc vers duc de tëma y d’aspeta.

Y al é cotan plü bel

chël che an chir bele dî

y so presentimënt che nes fej stè ert.

 

No, no gnì pormez!

Ćiodì pa le fà y por ći fin mai?

Ma da dalunc slomina döt cant

sciöche na stëra, döt

nes incantëia da dalunc.

No, no m’arvijiné tü edli.

Desanka Maksimovic

 

 

Chësta rima de Desanka Maksimovic nes baia plütosc dl stè dalunc, dl ne s’arvijiné nia, mo pol pa a chësta maniera antergnì chël miraco nominé por le plü sciöche amur? Po pa valch che é dalunc sintì chësc sentimënt?

La comuniun é valch de fondamental por la realisaziun dl amur, mo denant che ara antervëgnes sózedel döta na seria de cosses. Na pert de nos, che vëgn definida generalmënter sciöche nosc ego, prô da jì derevers, da se möie tla direziun contrara de chël che i n’orunse fà. L’ego n’ô nia pormëte che les döes animes s’incuntes. A d’ël ti sal plü bel da trà fora indô la formula “iö-mè-mi”. L’ego s’un sta bëgn dassù, nia adöm cun valgügn d’atri. Y le “nos” po ma ester n stadium temporann secundo nosc ego. Por chësta gauja ti fej nosc ego la vera al amur. Chisc dui se combat un cuntra l’ater y prô intrami de la davagné. Ara se trata de na vera por i confins: sce al é l’ego che davagna spo s’à la tëma che i sintiun ite te nos proietè dal passè ite tl presënt tres le recort, tres chës cosses che i ascognun ite te nosta memoria. Y insciö é indô düć i vedli pa che i ân metü jö te nosc passè fićià ite danü sciöche al alda te nosta vita. Le “iö” é valgügn che vignun de nos conësc dër bun dal passè. Le “nos” indere, é valgügn che i sun impormò tl laûr da imparè a conësce, y te chësc raiun dl nia-conesciü pol se daurì fora n dagnì daldöt nü. Da gnì indô a löm combat l’ego cuntra la comuniun y al ne pormët insciö nia de crësce. La fasa dla comuniun é n stadium olache i gnun metüs dassënn ala proa. An davagna ma sce an é bogn da desfà adöm cun la porsona amada dötes les tëmes, les barieres che an s’à cherié. Sce an nen fej sö indere de nöies ne jaràra mai da avëi comuniun. Chël che ô bun mëss porchël tó la dezijiun sce se imprestè fora un dal’atra o sce deventè realmënter chël che l’atra porsona rapresentëia. La sensibilité, la tendrëza y l’istint matern che n ël ciafa te n’ëra döra ma intan de tëmp sce al n’impara nia instës da svilupé chëstes cualitês. N’ëra po se gode le podëi, la orentè y la forza dl ël amè, mo al ne n’é nia la medema cossa co avëi instëssa chëstes cualitês. Sce la comuniun é sota assà, spo pon deventè instësc chël che an perzepësc.

 

N problem che interferësc cun la comuniun é le fenomenn dla proieziun. I ùn proieziun canche i metun nostes idees sura chëres de n’atra porsona ia. Gonot ne sunse nia de colpa canche i le fajun. Sce i ves reconescëis te chisc comportamënć, ëise inće os chësc viz:

I rovëis i discursc di atri impede ëi

I sëis sön la difensiva denant che ai ves acusëies, cun d’atres parores i adorëis stereotips por le proscim.

I damanëis la minunga di atri, spo ves dessenëise sce ara é atramënter co la osta.

I stentëis da dezifré les espresciuns di atri.

I ves sintis nia capis o capis malamënter.

I rapresentanć dles autoritês, sciöche polizisć o valch de te’, ves mët a stè ert; o i ëis gonot la sensaziun de ne ti plajëi nia a osc patrun, scebëgn che al ne ves ais mai dit valch de te’.

I cherdëis che canche osta fomena o compagna ti ćiara a n ater, spo desmóstrera so interès sessual.

I ëis de gran simpaties y antipaties ti confrunć de porsones che i conescëis apëna.

 

Se delibré dales proieziuns é valch de important sce i orëis ester bogn da desfarenzié le dër amur da chël falz, sides sciöche amant co sciöche amè. Les proieziuns ascogn dagnora emoziuns plü sotes che i n’orëis nia reconësce y che i ascognëis. Sce i ves defenëis tres ćiamò denant che i gnëis acusà, spo él ajache i ves sintis en colpa. Le sëns de colpa va afrontè sce i orëis ester bogn da ves delibré dala proieziun liada a chësc.

La proieziun é na maniera de oje psicologicamënter la situaziun. Insciö ascógnera la realté sot na maschera. Sce al ves pê che la porsona amada ti ćiares tresfora ai atri cun interès sessual, sëise os i traditurs potenziai. Sce i ponsëis che osc patrun ves ais le sënn sot sot, damanesse sce i ne n’ëis nia val’ conflit cun les autoritês. Tl momënt che i tolëis cosciënza dles emoziuns proietades sön i atri ves sintiarëise tröp plü lëdi y manco portà a iudiché.

A pert nes delibré dles proieziuns, messunse zidlé trëi cualitês indispensables por la comuniun:

la valianza

la sensibilité

la comunicaziun

La valianza é la tuta de cosciënza che le spirit é anfat te düć. Sce i me sënti superiur respet ai atri, va mia superiorité adöm cun la imaja che i m’à fat de me instëssa o sön l’ego.

La sensibilité é la capazité de perzepì chël che sozed ti atri nes imedesiman cun ëi. Por ester sensibli messunse ester bogn de azetè le fat che les emoziuns é complesses, conflituales, confuses y irazionales. Canche i adorun espresciuns sciöche: «i ne capësci nia ajache te te sëntes insciö” o “i ne n’à degöna idea de ći che al te sozedes”, unse arbandonè la sensibilité. Por ester sensibli messunse zidlé comportamënć interiurs nüs, che à düć canć da fà cun l’empatia, chël ô dì cun la capazité de se mëte emozionalmënter tles pedies di atri.

Na porsona empatica dij: i n’à nia debojëgn de avëi dagnora rajun

i ne n’à nia debojëgn de avëi dagnora le control sön döt cant

i po ignorè mies nezescitês te cer' confins.

 

Inultima se damana la comuniun che al antervëgnes na comunicaziun autentica. Convenziuns y aspetatives soziales interferësc cun chësta. Dantadöt danter ëi, chi stersc ne comunichëia nia sües emoziuns, y canche ai le fej se sënti debli.

 

Dai, i sciurun ma

chisc guanć por nia y to corp

sides desnü canche al abracëia

le bele desnü! Mo despëiete

pa döt: inće n slaier che ara ne va nia da pié ite

é sciöche n mür

de Semiramide! Y i lasciun jì adöm insciö

to piet cun le mi, tü slefs

cun i mi; y le rest ne dijunse nia:

i ti à le sënn a chi che dij demassa.

Paolo Silenziario

Terza pert: "La comuniun"

valutaziun
Submitting your vote...
stampè