Mostrè header
Comunité

Vangele dla Domënia

20.5.2018 - PASCA DE MA – B

Vangele do San Jan 16,15 - 20

La sëra dl pröm dé dl’edema, 
canche i discepui â, dala tëma dan dai iüdes, sarè pro les portes, 
él gnü Gejù, é jü amesa ëi ite 
y ti à dit: Pêsc a os! 
Do chëstes parores ti àl mostrè sües mans y so costà. 
Dailó se ralegrâ i discepui da odëi le Signur. 
Gejù ti à ćiamò n iade dit: Pêsc a os! 
Sciöche le Pere m’à menè mè, insciö ves mëni iö os. 
Do ch’al à albü dit chësc, ti àl fladè ados 
y ti à dit: Recioiede le Spirit Sant! 
A chi che os ti lascëis do i pićià, 
ti ési lascià do; 
y a chi che os ne ti i lascëis nia do, 
ne ti ési nia lascià do.

Gejú ne ti ortiëia a sü discepui nia le 
Spirit Sant por podëi sté en pesc y 
s’acontenté cun val’ reuniun te na bela 
atmosfera pro val’ da bocolé y da bëre.

Gejú ne baia nia ma de pordené, mo ince de ne conzede nia la pordenanza. 
Al ne stá nia a me da tó la dezijiun, sce la pordenanza é da conzede o no.

Mo ara stá a me da ne miné nia che döt vëgnes pordené automaticamënter.
Ara stá a mé da ponsé do sura mi comportamënt tl lominus dl amur de Dî.
I vëighi ite mi fai, dá pro y prô da dé ota. 

I ne mëssi nia y i ne sciafii gnanca da ester perfet, 
mo i pó demeztrú deventé n pü’ damí – cun l’aiüt dl Spirit Sant. 
Porchël é vigni de ch’i le prëii na picia festa de Pasca de Ma. 

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do Merch 16,15 - 20

Te chël tëmp ti é Gejù comparì ai önesc y ti à dit:
Jide fora te döt le monn, y incundedi le vagnele a dötes les creatöres!
Chël che crëi y se lascia batié vëgn salvè,
Mo chël che ne crëi nia vëgn condanè.
Y tres chi, che é rovà a crëie, sozedaral chisc sëgns:
Te mi inom pararài fora demonns; ai baiarà lingac nüs,
ai piarà ite bisches y sc’ai bër tosser mortal, ne ti fajaral nia mal,
y i amarà, a chi ch’ai ti mët sö les mans, gnarà varis.
Do che Gejù, le Signur, ti à albü dit chësc,
él gnü tut sö tl cil y s’à sentè a man dërta de Dî.
Ëi deperpo é pià ia y pordicâ indlunch. Le Signur i sostignî
y confermâ l’incundaziun tres sëgns ch’al lasciâ sozede. 

Os ëi dla Galilea, ci stëise pa chiló a ciaré sö a cil? 
I agnui n’ó nia che i discepui stais dailó sciöche ciüc, 
y mëna do ch’ai pëies ia. 
Pié ia tl monn, olach’ai vir y olache ince Gejú á vit. 
Jide fora te döt le monn y incundedi le vangele 
a dötes les creatöres. 
Por che düc vëighes le monn sciöch’al é en realté: 
prezius mo che ne döra nia dagnora, 
che la jënt capësces ch’ara é cherdada a val’ deplü, 
ala vita te Chël Bel Dî che implësc so dejier. 
Jide fora te döt le monn y incundede le vangele a dötes les cretöres. 
Chësc é le compit di discepui y chësc é ince nosc compit da cristians. 
Gejú ó vire inant te nos. 
Nostes boces y nostes mans dess porté inant süa noela.
Sc’i sun unis cun Gejú Crist, y sc’i se porvun sëgn y chiló da vire inant süa vita,
 podarunse vire inant süa vita ince tl cil tla gloria dl Pere.
Da vire da cristians te chësc monn paiel la möia.  

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Jan 15,9 - 17

Romagnede te mi amur!
Sc’i osservëis mi comandamënć, romagnëise te mi amur,
sciöche iö à osservè i comandamënć de mi Pere y romagni te so amur.
Chësc ves ài dit, por che mia ligrëza sides te os
y por che osta ligrëza devëntes plëna.
Chësc é mi comandamënt: Orésse bun un al ater sciöche iö s’à orü bun.
Al n’é nia n maiù amur co sce un dà ca süa vita por sü amisc.
Os sëis mi amisc, sc’i fajëis ći ch’i ves dà sö.
I ne ves diji nia plü fanć, deache le fant ne sa nia ći che le patrun fej.
I ves à dit amisc, ćiodich’i ves à comuniché döt, ći ch’i à aldì dal Pere.
Nia os ne m’ëis chirì fora, mo iö ves à chirì fora 
y ves à destiné ch’i jëise y portëise früt
y che osc früt romagnes.

Ester cristians ó dí capí cina a funz, 
che Chël Bel Dî nes ó bun,
zënza nosc mirit, nia deach’i sun dër prosc, 
y daldöt nia deach’i sun damí co d’atri. 
Sc’i minun da se davagné decá l‘amur de Dî 
cun opres o cun l’ester iüsć,
intorjunse le raport de Chël Bel Dî cun nos. 
L’amur de Dî n’é nia da davagné, al é ma da azeté.
I n’un bria da ne fá nia d’ater co jí ite te chësc amur y resté laite.
Vigni de dadoman, denanch’i jun ite tl de, 
orunse se mëte dan da Idî, che nes ó bun:
„Anfat che che t’es, i t’á orü, deache t’es por me na creatöra demorvëia.
Romagn incö te mi amur. 
Vái do a to destin y porta früt. 
Y sëgn pëia ia y romagn tl amur.“ 

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Jan 15,1 - 8

Iö sun le dër lëgn da üa, y mi pere é le vignadù.
Vigni rama che ne porta nia früt te mè, tàiel ia
y vigni rama che porta früt, purifichëiel por ch’ara portes deplü.
Os sëis bele purificà cun la parora ch’i ves à dit.
Romagnede te mè, spo romagni iö te os.
Sciöche la rama da üa ne sciafia nia
da portè früt da d’ëra instëssa,
 mo mâ sc’ara romagn pro le lëgn,
insciö ne sciafiëise gnanca os da portè früt,
sc’i ne romagnëise nia te mè....
Sce os romagnëis te mè 
y sce mies parores romagn te os,
spo periede do döt ći ch’i orëis: i le ciafarëis.

Por capí plü sot  l’imaja dl lëgn da üa y dles rames, él dërt da savëi:
Te Israel gnô le lëgn da üa odü sciöche le lëgn dl Messia 
y tla Grecia sciöche le simbol dl’abondanza dla vita.
Sce Gejú dij da ester le dër lëgn da üa,
spo nes impormëtel da nes scinché ci ch’i s’aspetun dal lëgn da üa. 
Ince sce Gejú nes racomana da porté früt,
vëgn impó l’abondanza scincada da d‘ël. 

Tl’eucaristia tignunse vi le lian cun Gejú 
che é le dër lëgn da üa.  
Sc’i ne tolun nia pert al’eucaristia, 
ne sciafia Gejú nia da operé te nos,
ne sciafiunse nos nia da porté früc. 
Pordërt é bele la zelebraziun dl’eucaristia instëssa, 
l’uniun cun Gejú, le pröm früt.
Y degöna uniun ne sciafia da resté zënza früc.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Jan 10,11 - 18

Iö sun le bun famëi;
iö conësci i mi,

y i mi conësc mè,

sciöche le Pere conësc mè

y iö conësci le Pere;

y iö dà ca mia vita por les bisces.

I à ćiamò d’atres bisces,

che n’é nia fora de chësta stala;

inće chëres mëssi condüje

y ares ascutarà mia usc;

spo saral mâ un n pastorëc y un n famëi.

Por ester n bun famëi, mësson conësce les bisces

por capí ci ch’ares adora.

An mëss ince conësce la natöra incëria, por savëi olach’al é prighi,

olach’al é debuna pastöra y ega.

N bun famëi mëss mëte averda y avëi na vëna por tigní döt sot edl.

Al mëss avëi n bun raport cun la natöra y cun les bisces ch’al á da vardé.

Tla storia dla creaziun stál, che le chestian dess regné sura la creaziun. 

Mo chësta ne n’é nia la dërta traduziun.

Le dër significat é chël de regné sciöche n famëi,

che á tles mans so pastorëc y so compit.

A nos nes él gnü surandé la tera cun döt ci che vir lassura. 

Y nos dessun ester famëis, 

y ti mëte averda ai sëgns y ai bojëgns de nosc ambiënt.

Ciaré da avëi n bun raport cun la jënt y cun la natöra. 

I ne messun nia dé ia nosta vita sciöche Gejú, 

mo almanco lascé morí te nos nosta idea 

da messëi nes sotmëte döt y da regné zënza respet 

sura la vita dla jënt y dla natöra: jí da bugn famëis fora por chësc monn.  

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Luca 24,35 - 48

Dailò ti á Gejú dit: Ćiodî sëise pa döt spordüs?
Ćiodî dubitëise pa te osc cör?
Ćiaredi a mies mans y a mi pîsc:
I sun iö instës. Piédeme ite, y odede:
Degun spirit n’à ćern y ôsc, 
sciöch’i odëis pro mè. Pro chëstes 
parores ti àl mostrè sües mans y sü pîsc.
Ai se fajô demorvëia, mo dala ligrëza 
n’êsi nia ćiamò bugn da crëie.
Dailò àl dit: Ëise val’ da mangé chilò?
Ai ti à dè n toch de pësc apratè;
al l’à tut y l’à mangé dan sü edli.

Da odëi Gejú, sciöche al mangia pësc pro mësa, 
nes vëgnel imënt les paraboles de Gejú che cunta 
gonot dl rëgn dl cil cun ejëmpli olach’al vëgn 
tigní past y mangé deboriada. 
N past da noza, le past tl cil, chisc é ma imajes y simboi, mo che vá dër sot. 
Chiló röia porsones adöm y s’incunta. Propi te chisc momënc, 
olach’an röia adöm, sozedel ressoreziun y vita eterna. 
Sciöch’al toma adöm tl amur danter döes porsones le momënt y l’eternité, 
olache post y tëmp n’é cunta nia plü,
insciö podunse forsc s’imaginé ci ch’al sozed en Pasca: 
Chiló n’él un, che é gnü imbruncé dal sënn söla crusc y copé, 
mo che é resté tla fedelté de Dî y che vir. 
Al vir en uniun cun Chël Bel Dî y tles incuntades 
cun sü discepui. Al vir tl’incuntada cun vignun che ti vá adincuntra tla fede, 
tla speranza y tl’amur. Al vir ti momënc che iö viri, 
al vir te vigni momënt canche na porsona mör y confida tl amur 
deplü co te döt l‘ater. 
Insciö é plü daimpró dal cil chël che é bun da se destaché da döt y da 
se senté adöm pro n pësc apraté cun porsones che á debojëgn de conferta. 
(M.L.SJ)

 

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Jan 20,19 - 31

Otedé do ê i discepui indô abinà adöm, y Tomesc ê laprò. 
Dailò é gnü Gejù – les portes ê stlütes pro –
é jü amesa ëi ite y à dit: Pêsc a os! 
Spo ti àl dit a Tomesc: 
Tëgn ca to dëit – chilò é mies mans! 
Tëgn ca tüa man y mëtela te mi costà, 
y ne stè a ester descredënt, mo credënt! 
Tomesc ti à respognü: Mi Signur y mi Dî! 
Gejù ti à dit: 
Deache te m’as odü, crëieste. 
Beâć é chi che ne vëiga nia y crëi impò. 

Tëgn ca to dëit y mët tüa man te mi costá!
Sce Tomesc la vega da le fá - le vangele ne le dij nia –
spo é chësc feter n abrac, tan co le scomenciamënt
de n movimënt che le condüj a sintí la vita dl Ressorí.
Ci che Gejú ó, chël é tler: Al ó che Tomesc pëies ite.
Mëte la man tl costá davert ó dí: sintí dër sot ci che mort y vita significhëia,
y nia ma aziché dër fin por respet. 
Te Tomesc él val’ che se rodosa: 
Le compagn mort devënta le Signur y Dî viënt,
le dubitadú che ne crëi nia devënta n testemone sigü.
Le Ressorí fej val’ fora de nos, 
sc’i la vagun da brancé tla vita, da l’abracé,
da se möie cun slöm tres ël y cun ël.
Prësc sciöche te n bal, sü vari é sigüsc, sc’i ciumpedun nes tëgnel.
Tomesc l’á sintí. 
(Christina Brunner)

 

 

 

 

 

 

Vangele do San Jan 20,1 - 18

Le pröm dé dl’edema, 
é Maria da Màgdala jüda da doman adora, 
canch’al ê ćiamò scür, fora dala fossa
y à odü che la pera ê tuta demez dal sepolcher. 
Ara é saltada debota da Scimun Pire y dal discepul, 
a chël che Gejù ti orô bun, y ti à dit: 
An à tut le Signur fora de sepolcher, 
y i ne savun nia, olach’an l’à metü...

Le morí y la mort - ince sc’i ne ti sciampun nia - 
é por nos val’ ch’i se stentun da azeté y da capí. 
Ince la mort de Gejú, che ti ê jüda a cör a tröc, 
ne s’â bëgn degügn imaginé, cun lapró ciamó
la fossa öta, la delujiun di discepui, y l’incuntada
cun le ressorí....

Co dess pa n mort, ch’an â odü morin na mort 
tan crödia söla crusc dan da n per de dis,
te n iade ester vi?
Iö ne sá gnanca da splighé la ressoreziun de Gejú,
 y ma datrai, te momënc preziusc de lominus, sunsi buna da capí n pü’ de val’.
Al me sá che Chël Bel Dî é maiú, atramënter y plü bel co döt ci ch’i sun bugn
da s’imaginé cun nosc ciorvel.
Chël Bel Dî vá sura nüsc confins fora y nes deura vita nöia olach’al pê la fin.
Cun la pasciun y mort de so Fi s’á Chël Bel Dî lascé ferí cina sot te so cör 
por se lié intimamënter cun döta la jënt,
y sëgn cun la ressoreziun de so Fi nes tolel ite te süa vita nöia.
Chësc é propi val’ da amiré che me dá na gran contentëza.
Porchël prëii en chisc santus
che Chël Bel Dî me lasces sintí y capí val’ de süa ressoreziun
. (Christine Rod)

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 14,1 - 15,47

Al ê dui dis dan Pasca y la festa di Pans Insuc.
I gragn proi y i studià dla lege chirî na manira
de abiné cun marizia Gejù,
por le copè.
Ai dijô indere:
Madër nia tratan la festa,
ch’al ne lèes nia sö n tumult
danter le popul .....

 

En chisc dis spësc y ince pesoc
che nes recorda la pasciun, la mort
y la ressoreziun dl Signur
ne te ti sciampunse nia a cosses y domandes essenziales
che cô a funz de nosta vita. Al é dërt ch’i les lasciunse gní a löm.
La vita, la pasciun y la mort de Gejú nes dëides da chirí na resposta:
- por ci viunse pa
- ci nes fej pa contënc, ci nes liëia pa, ci nes despartësc pa indalater
- ci nes consolëia pa, ci nes dá pa segurëza
- ciodî él pa tan de soferënzes iniüstes y catastrofes
- ciodî stentunse pa tan da se capí y se fajun la vita ria un al ater
- delujiuns, proponimënc y proiec che ne gareta nia, raporc che vá en toc
- messëi odëi ch’al vëgn desdit, imbaní y ne mantigní nia
- colpa nia dada pro y pordenanza refodada
- surité y arbandonn zënza n rai de lominus
- speranza cuntra vigni speranza
- porsones che se dedichëia deplëgn a ideai
- to comié, morí y se destaché, la mort
- la domanda do ci che resta de nos, canche la vita vá a fin
- la fede tla ressoreziun y tla vita nöia, ince sc’al n’é che baia decuntra
- la convinziun che Chël Bel Dî é cun nos.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 3,20-33

Mo Gejù ti à respognü:
L’ora é gnüda, che le Fi dl Om vëgn glorifiché.
Amen, amen, i ves diji:
Sce le granel de formënt ne toma nia te tera
y mör, romàgnel su;
mo sc’al mör pôrtel tröp früt.
Chël che é tachè a süa vita, la perd;
mo chël che arata püch süa vita te chësc monn,
la mantignarà por la vita eterna.
Sce un ô me sorvì, déssel me gnì do;
y olache iö sun, dailò saral inće mi sorvidù.

Nosta vita é la cossa plü preziosa ch’i un.
Ara é por nos importanta, i ti orun bun y se tacun a d’ëra.
Gejú deperpo nes dij ch’i dessun l’araté na cossa da püch.
Chësc stentunse da capí.

Mo al pó avëi rajun:
Sc’i sun arjigné da ne m’araté me instës nia tan important,
da me daurí y me dediché y da me dé ca por val’ de gran,
por val’ che é maiú co mies preocupaziuns strëntes y egoistes,
se deura poscibilités ch’i ne conësci  nia y ne m’imaginëii gnanca.

 

Pormó canch’i lasci ia y tëgni le cör y les mans davertes,
sciafiel da gní metü ite val’ de nü.
Ince sc’i tolun ca la vita da vigni de:
Tan de cosses che nes stá te tru ne sunsi pa nia bun da lascé ia
y da lascé morí jö te me, por podëi arjunje val’ deplü?
Y tan deplü, sc’i me deuri cun confidënza ala generosité de Chël Bel Dî
y me dá ca deplëgn, pó Idî me dé vita,
deplü co ch’i m’ess imaginé, “vita eterna”, sciöche la Bibla dij.
Da jí plü sot te chësc vangele nes daida la funziun penitenziala.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 3,14-21

Te chël tëmp
à Gejù dit a Nicodêm:
Sciöche Mosè à inalzè la bisca tl desert
insciö mëss le Fi dl Om gnì inalzè,
por che vignun che crëi te ël ais la vita eterna.
Dî ti à orü tan bun al monn, ch’al à dè ca so Fi su,
por che vignun che crëi te ël
ne vais nia ademal, mo ais la vita eterna.
Idî n’à nia menè so Fi tl monn,
por che ël iudichëies le monn,
mo por che le monn vëgnes salvè tres ël.

Tan atira ne lascia Idî nia tomé füch dal cil
por castié la jënt che vir tl picé.
Chësc n’é la jënt nia dër buna da capí. 
La jënt ghira iustizia:
Chël Bel Dî mëss iudiché la jënt aladô de sües opres.
Y al mëss ince castié chël che fej dl mal.
Y sc’al ne le fej nia bele te chësta vita,
spo spera la jënt ch’al vëgnes fat iustizia almanco do la mort,
dailó n’él pa spo plü degügn che ti sciampa.

Al sides rengrazié Idî, che süa iustizia é n’atra.
Dî ti à orü tan bun al monn, ch’al à dè ca so Fi su,
por che vignun che crëi te ël ne vais nia ademal, mo ais la vita eterna.

 Al patësc cun vignun y sint cun vignun, al n’ó perde degügn. 
La cossa sora ch’i messun fá, ti crëie, y azeté chësc amur ch’al á por nos.
Chël Bel Dî ne nes iudichëia nia sciöche nos l’odessun iüst.
Chël Bel Dî nes iudichëia do süa mosöra, y süa mosöra é l’amur,
n amur tan gran che nes obliëia y ch’i ne podun nia lascé zënza resposta.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 2,13-25

La festa de Pasca di iüdes ê daimprò, y Gejù é jü sö Ierùsalem.
Tl tëmpl àl urté i sciacri de armënć, bisces y colombes
y i ingiamiadus de scioldi, che ê sentà dailò.
Do ch’al â fat na scoriada de cordes
i àl parè düć fora dl tëmpl
adöm cun les bisces y i armënć;
i scioldi di ingiamiadus àl juté fora,
y sües mëses àl rosedè sotissura.
Ai sciacri dales colombes ti àl dit:
Jide demez cun chësc patüc,
ne stede a fà fora dla ćiasa de mi Pere n salf da marcé.
Sü discepui se recordâ dla parora dla Scritöra:
La pasciun por mia ćiasa me consumëia.

Gejú vëgn tres indô capí damat, nes cunta le vangelist San Jan.
Tres indô él i sentimënc, i pinsiers y i baiá dla jënt che vá dlungia Gejú ia.
Püch denanco rové a Ierusalem se desmostra Gejú
pro la noza de Cana sciöche chël che ti dá ligrëza ala jënt, mudan ega te vin.
Tl tëmpl a Ierusalem se dessënel cun i sciacri y i ingiamiadus y i para fora.

I stun tacá ales cosses che toma tl edl, y iudicun so comportamënt
zënza sté a se damané do la gauja, la motivaziun y l’intenziun.

Pro la noza de Cana ne n’ân bëgn apëna capí la novité dla noela dla ligrëza
che Gejú orô ti fá sintí ai ghesć cun la mudaziun dl’ega te vin.
Y gnanca i sciacri n’ará dër capí ciodiche Gejú i parâ fora dl tëmpl?

Tan nes stál pa a cör da capí ci che Gejú minâ cun le vin pro la noza de Cana,  sëgn dla ligrëza y dl entusiasm che dô brancé la jënt por süa noela?
Tan nes stál pa a cör da capí coche Gejú s’imaginâ l’adoraziun de Dî tl tëmpl.

Tan porvunse pa nos da capí y da tó sö l’invit da s’abiné incër la mësa de Gejú,
da se fá pormez, da tigní past impara y da formé comunité?

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 9,2-10

Y Gejú é gnü trasfiguré dan da sü edli;
sü guanć é gnüs blanć raiënć.
Dailò é aparì dan da sü edli
Elìa y cun ël Mosè, y ai baiâ cun Gejù.
Spo él gnü n nio che à lascè tomè süa
ambria sön ëi,y fora dl nio cherdâ na usc:
Chësc é mi Fi bunorü; ascutédele!

 

„Na parora valënta vel deplü co la miú scincunda“
- insciö stál tla regola de San Benedët; y inant:
„Sce te sciafies da dé, dá; sce te ne sciafies nia, desmostrete valënt.“
Él ince te mia vita parores valëntes ch’i ne me desmëntii nia plü,
chi porti te mi cör sciöche n tesur, forsc che mia uma m’á dit, o mi pere,
o chë porsona che stá fedela dlungia me, n compagn, na compagna?
Chëstes é porsones che é deventades por me de benedisciun.
Tl vangele da incö aldiunse cotan deplü co ma na parora valënta.
„Chesc é mi Fi bun orü, ël desses ascuté.“
Chël Bel Dî nes dá süa scincunda plü preziosa, so Fi su.
A Gejú messâ chësta parora dl Pere, ch’al â aldí söla munt, ti ester jüda dër sot.
Gejú mëss indô jí jö dla munt por le tru che le condüj ala pasciun y ala mort.
Y chësc tru ne nes vëgn gnanca sparagné a nos.
Mo Gejú s’á ch’al á n post tl cör de Dî y insciö él bun da dí:
„Al sozedes tüa orenté.“
Defrunt al mister dl scür, dl mal y dla soferënza
ne savunse y ne ciafunse gonot nia na resposta.
Mo scuté ne pó nia ester nosc comportamënt da cristians.
I sun pö cherdá da Gejú da ester löm y se dl monn,
y chësc dess nes incorajé ince incö, da fá dl bëgn y da nes incunté un l’ater
sciöche porsones valëntes y de pesc.
La trasfiguraziun söla munt, le tru de Gejú a Ierusalem, süa pasciun,
mort y ressoreziun, é n tru adincuntra al lominus dla gloria de Dî.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,12-15

Te chël tëmp
à le Spirit condüt Gejù tl desert.
Dailò é Gejù restè caranta dis alalungia
y é gnü tentè dal malan.
Al viô pro i tiers salvari,
y i agnui le sorvî.
Do ch’an â sciuré Jan te porjun,
é Gejù indô jü tla Galilea;
al incundâ le vagnele de Dî
y dijô:
Le tëmp é complì,
le rëgn de Dî é daimprò.
Convertìsse,
y cherdedi al vangele!

Ciodí mëssera pié ia tan spera y süta? Ciodí mët pa man la vita publica de Gejú propi tl desert, tla sëcia, danter les tentaziuns y i tiers salvars?

Y ciodí gnunse pa ortíá bele la pröma domënia cun chësc vangele tla Carsëma? I 40 dis vëgn ince dant pro i vangelisć Matî y Lüca, mo pro Merch vëgn la storia cuntada ciamó plü süta y spera. Mo chësc ne müda nia;

forsc ti dessel gní dé pëis a ci che é veramënter important.

Sant Ignaze da Loyola scomëncia süa istruziun por i eserzizi spirituai cun l’indicaziun che le travert de nosta vita é chël da s’orienté tres indô danü sön Chël Bel Dî, te döt, sides tl bel co tl burt, te vigni situaziun dla vita,

y ch’ara se trata tres indô danü da mëte indërt nosta vita.

Te chësc vers ó ince le vangele de chësta pröma domënia de Carsëma nes invié da nes orienté tres indô danü sön Chël Bel Dî.

Y deache chësc ne vel nia ma por chësc tëmp de penitënza mo en general por döta nosta vita tla fede, vëgnel dit cört y tler:

 

Le rëgn de Dî é daimprò. Convertísse, y cherdedi al vangele!

 

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,40-45

Te chël tëmp él gnü n levrus da Gejù y periâ do aiüt;
al s’à inslenè jö dan da d’ël y à dit:
Sce tö ôs, este bun da fà ch’i vëgnes nët.
Gejù â compasciun impara; al à tignì fora la man,
l’à aziché y à dit: I ô che te varësces!

Te chël momënt s’un é la levra sparida, y l’ël ê nët.
Gejù l’à ortié demez y ti à racomanè:
Mët averda! No stè a ti al cuntè a zacai,
mo va y móstrete al prou y porta dant
en testemonianza por ëi le sacrifize de purificaziun.
L’ël s’un é jü y cuntâ te vigni gaujiun ći che ê sozedü;
al cuntâ intoronn döta la storia,
tan che Gejù ne podô plü se lascè odëi te degöna cité;
al se tignî mâ plü sö defora dles citês te posć sorënć.
Impò gnô la jënt da d’ël da dlunch adalerch.

Ci ó pa le vangelist Merch ascogne ia?
Al n’ó nia che Gejú vëgnes ma odü sciöche un che fej mirachi y
che varësc da maraties dl corp.

Gejú é val’ deplü, y chël ne capëscion
nia sc’an vëiga ma sü mirachi y les varijuns.
Ché che Gejú é capëscion pormó
dan dala fossa öta: che ël é le Fi de Dî

 y ch’al á la potesté sura le scür tl monn
y cinamai sura la mort
Le salvatur vá a morí söla crusc, 
y le cruzifijé devënta regnant divin. 
Pormó döta la storia dá n significat,
n significat che chël levrus á bele podü sinti tl tëmp che Gejú viô: 
Chël che crëi é salvé y varí!

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,29-39

Da sëra, do che sorëdl ê florì,
àn condüt düć i amarà y i indemonià da Gejù.
Döta la cité s’â abiné adöm dan porta de ćiasa
y al nen varî tröc che â de vigni sort de maraties
y al parâ fora tröć demonns.
Y al ti proibî ai demonns de baié; ćiodì ch’ai savô chê che ël ê.
Da doman, ćiamò a scür, él lovè y é jü te n post sorënt a perié.
Scimun y chi che l’â acompagné ti é debota jüs do,
y canch’ai l’â ciafè, ti ài dit: Düć te chir!
Al ti à respognü: I jun altró ti paîsc daimprò a pordiché inće dailò;
ćiodiche por chësc sunsi pö gnü.
Al rodâ por döta la Galilea, pordicâ
tles sinagoghes y parâ fora i demonns.

 

Demon? La parora vëgn dal grech y ó dí:
trá indalater, despartí, sfëne.
Conscidran chësta faziun, él aldedaincö
n gröm de demons che se dá da fá:
danter jënt y natöra, ric y püri, jogn y vedli,
religiuns y popui y ince danter la jënt y Idî.
Co pó pa chisc demons avëi na te forza?
Öna dles respostes podess ester chësta:
Les gran divijiuns á süa raisc tles pices divijiuns te vigni chestian.
Porsones che ne vá nia a öna cun se instësses
á la tendënza da deslarié fora sü problems ince tl monn incëria.
I sinti ince iö ch’i sun vigni tant scarzé indalater;
y chësc é n sentimënt  che me fej sté ert, nia ma me, mo ince mi ambiënt.
Le vangele da incö me dá n consëi:
Jí ite tla surité, deventé chît, ponsé do y perié.
Y insciö indô davagné unité y comuniun y se sté damí.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,21-28

A Cafàrnaum ê Gejù jü le dé de sàbat tla sinagoga
y â metü man da insigné.
Y la jënt se fajô demorvëia de so insegnamënt;
deach’al ti insignâ sciöche un che à autorité,
y no sciöche i studià dla lege.
Te süa sinagoga êl sentè n ël che ê impossessè da n spirit impur.
Chël à metü man da scraié: Ćî unse pa nos da fà cun tè,
Gejù da Nàzaret?
Este gnü a nes parè tla roina? I sa chê che tö es: le Sant de Dî.
Dailò l’à Gejù comanè: Scuta y làscele!
Le spirit impur, stracian chël ël ia y ca, l’à lascè cun n dër scraiamënt.
Dailò s’à düć spordü, y ai se damanâ un l’ater: Ćî é pa chësc?
N insegnamënt nü, incundé cun autorité!

Gejú ê jü tla sinagoga, te n salf olache döta la comunité s’abinâ le dé da santú;
al ne gnô pö nia desfarenzié danter la comunité religiosa y la comunité zivila,
prësc sciöche plü dadî te nüsc paisc canche düc jô ciamó a dlijia.

Y dailó insignâ Gejú cun autorité, nia tl ambiënt stlüt y strënt dla religiun,
mo te n ambiënt davert olache düc l’odô y l’aldî.
La sozieté moderna n’ó nia plü che la religiun se moscëdes ite tla vita publica,
deach’ara se tëm dan da n insegnamënt cun autorité.
Al podess arenté tl l’ordinamënt publich, sozial y economich, y le desturbé.

Y iö pa? Limitëii iö les parores de Gejú a mia vita religiosa privata
o les lasci ite y fá faziun ince te mia vita da vigni dé?
I crëii che mia vita religiosa ne vais nia da despartí da döta l’atra vita.

Sc’i toli les parores de Gejú söl sciode, ne pó süa autorité nia avëi confins 
y süa incundaziun mudará mia vita.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,14-20

Do ch’an â sciuré Jan Batista te porjun, é Gejù indô jü tla Galilea
incundan le vagnele de Dî y dijô: Le tëmp é complì, le rëgn de Dî
é daimprò. Dede ota y cherdede al vagnele!
Canche Gejù passâ söla spona dl lêch de Galilea,
àl odü Scimun y Andrè, le fre de Scimun, che sciurâ fora les rëis tl lêch...
Y al ti à dit: Gnide do a mé! I fajarà fora de os pesciadus de jënt.
Atira ài lascè dailò sües rëis y ti é jüs do.
Canch’al ê jü n toch inant, àl odü Iaco, le fi de Zebedèus, y so fre Jan;
ai ê te barca y arjignâ ca sües rëis. Atira i àl cherdè,
y ai à lascè so pere Zebedèus cun sü oras tla barca y ti é jüs do a Gejù.

Le vangele – insciö cherdunse - é parora de Dî, dita ince a nos incö.
„I fajará fora de os pesciadus de jënt!“ nes dij Gejú.
Mo denant ch’i aldiun chësta parora sciöche n compit ch’al ó nes dé sö,
orunse l’aldí sciöche na impormetüda y na scincunda;
al é val’ ch‘i podun ester y podun fá.

Laite odunse na gran fidënza y na gran crëta che Gejú á te nos.
Al é n compit ch’al nes dá, deach’al nes arata talentá y adatá y bugn da le fá.
I un pö ciafé tl bato so Spirit che nes dá les cualités y la forza da le vaghé.

Chësc compit ne tolunse nia sön nos, deache nos s’aratun al’altëza,
mo deach’i sun animá y entusiasmá de Gejú y de süa noela:

De ël orunse cunté y dles bunes esperiënzes ch’i un fat, cherdon te ël.
De ël orunse cunté ince fora de dlijia tla familia y cun i compagns. 
De ël orunse cunté, che nes mostra n tru ch’i sciafiun da jí,
che condüj ala reconziliaziun, ala pesc y ala contentëza
y che nes lascia ciafé vita en abondanza pro Chël Bel Dî.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 1,35-42

Canche Gejù ê passè dan ia, à Jan ôt süa odlada sön ël y à dit:
Ćiarede l’Agnel de Dî!
I dui discepui à aldì ći ch’al â dit, y ti é jüs do à Gejù.
Mo Gejù s’à ôt, y canch’al â odü ch’ai ti jô do, i àl damanè:
Ćî orëise pa? Ai ti à dit: Rabbi – che ô dì: maester –, olâ abitëieste pa?
Al à respognü: Gnide y odede!
Dailò ési jüs impara y à odü olach’al abitâ,
y é romagnüs chël dé pro d’ël; al ê incër les cater domisdé.
40Andrè, le fre de Scimun Pire, ê un di dui,
che â aldì la parora de Jan y che ti ê jüs do a Gejù.
41Chësc à incuntè impröma so fre Scimun y ti à dit:
I ùn ciafè le Messia.

 

Nadé é dër passé y Gejú é te n iade bele gran.
Tan ion ch’i savessun coch’al é chersciü sö, coch’ara jô pro te süa familia.
Âl mo imparé zumpradú pro so pere?
Cara ê mo süa vita da gnidé ia do chi evënc ch’i conesciun,
dl bato, dla lita di discepui, dl’abitaziun?
Propi dl’abitaziun nes cunta le vangele da incö.
Gejú ti mostra a sü pröms discepui olach’al stá.
Y ai stá cinamai pro d’ël en chël dé.
Gejú á n’abitaziun sön chësta tera.
Y forsc nen conëscel bele valgügn de chi
ch’al é por chirí fora y invié da ti gní do?
Öna é la realté ascognüda do ia – l’atra é la realté dan ca che nes afascinëia.
Le zumpradú devënta le messia. Le sconesciü devënta le consacré.
De chësc sunse testemoni, ciamó deplü, i orun ince le professé y cunté inant.
Sc’i viun cun Gejú ne n’é le vare nia gran
da passé dala vita liada ala tera ia tla vita de Dî liada al cil.
Al basta da vire do la orenté de Gejú
y la tera devënta plü lisiera, tan lisiera ch’al n’é nia ri da se destaché
y da dé le vare ia tl cil y vire bele dailó.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,7-11

Al ê lovè sö Jan tl desert y incundâ:
Do me nen vëgnel un che é plü gaiert co iö;
iö ne sun nia dëgn da me cufé por ti desćiolé i cialzà.
Iö ves á batié cun ega,
mo ël ves batiará cun Spirit Sant.
En chi dis é gnü Gejù da Nazaret dla Galilea
y s’á lascé batié da Jan tl Iordan.
Y da gní fora d’ega odôl le cil che se daurî
y le Spirit gnon jö sön ël sciöche na colomba.
Y na usc dal cil dijô:
Tö es mi Fi bunorü,en te ái ciafé plajëi.

Jan batiâ por le pordonn di piciá y por la converjiun.
Ince Gejú s’arcuncia ite danter la jënt y se lascia batié.
Chësc é cotan val’ deplü, co ma na formalité.
Gejú se mët deplëgn da nosta pert y vëgn cun nos.
Tl Iordan vál jö tla profondité umana
y canch’al vëgn indô fora d’ega se deura le cil
y le Spirit Sant nes mostra che che Gejú é.
Te nosc bato sunse ince nos lová sö dal’ega
cun Gejú y un ciafé vita nöia dal Spirit de Dî.
San Jan l’â pö incundé:
«Chël che vëgn ves batiará cun Spirit Sant.»

Le cil s’á daurí: 
Al é la comunicaziun danter cil y tera che s’á daurí,  
do che la jënt ê tres indô jüda demez da Chël Bel Dî.
Chël Bel Dî s’incunta cun la jënt,
y cun Gejú Crist, che é le tru, la verité y la vita, 
podunse ti jí adincuntra. 
La colomba dal cil é la nunziadëssa dl amur, dla bunté y dla pesc de Dî,
mo ara é ince le simbol che Chël Bel Dî é apascioné y inamoré te so Fi,
y cun Gejú, ince te nos.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Lüca 2,22-40

Ujöp y Maria â condüt le möt a Ierùsalem, por le dediché al Signur.....
A Ierùsalem viô laôta n ël che â inom Scimun.
Al ê iüst y devot y aspetâ la salvëza de Ìsrael, y le Spirit ê sön ël.
Dal Spirit Sant ti êl gnü revelè, che ël ne odô nia la mort,
denant ch’al n’ess nia odü le Messia dl Signur....
Scimun â tut le möt te sü brac
y à laldè Idî cun les parores:
Śëgn lascia, oh Signur,
jì to fant en pêsc, sciöche t’as dit.
Deache mi edli à odü la salvëza,
che t’as arjigné dan da düć i popui,
na löm, che ispirëia i pagans,
y gloria por to popul Ìsrael.
Tl tëmpl stô demeztrù na vëdua de 84 agn dal inom Ana
che sorvî Idî dé y nöt jinan y perian.
 Te chësc momënt s’àra fat pormez, laldâ Idî,
y baiâ dl möt a düć chi che aspetâ la salvëza de Ierùsalem.

 

Al n’ê dessigü cotanc d’atri tl tëmpl, co ma Simeon y Ana.
Ciodî conësc pa chisc dui che che Gejú é veramënter.
Al é döes porsones che á orienté süa vita deplëgn sön Chël Bel Dî.
Le tëmpl ê por ëi nia ma n post da storje pro, mo le zënter de süa vita.
Ai á n dejier dër sot do salvëza y na vita implida.
Le dejier da su pó ince jí tl vers falé.
Mo le dejier de Simeon y Ana,
che é orienté sön Chël Bel Dî y ancoré tla comunité Dlijia,
ti dá a trami dui l’ardimënt da cunté dl möt ch’ai á conesciü.
Porchël n’é Simeon y Ana nia ma dui vedli dl tëmp da laota,
mo dui ideai por nosta fede
y por na vita che tol la forza y le significat dala fede.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 1,1-18

....Y la Parora é gnüda ćern y à abité danter nos,
y nos ùn odü süa gloria, la gloria dl Fi su dl Pere,
plëgn de grazia y de verité.

Cun süa incarnaziun él Idî che tol la jënt coch’ara é.
Cun so Fi incarné nes mëtel dan da nüsc edli
n ejëmpl de vita y n travert:
Ti ciaran ala vita de Gejú podunse, cun so aiüt, rové ala perfeziun.

 

Adori val‘ deplü da vire, co savëi che iö vëgni da Chël Bel Di,
che ël m’acompagnëia y ch’i sun sön tru da jí da d’ël?

 

 

 

 

 

 

Vangele: Lüca 1,26-38

Ailò ti à l’agno dit: ...  Te ciafaras y metaras al monn n möt:
a d’ël desste ti mëte inom Gejù.....Le Spirit Sant gnarà sön tè
y la forza dl Altiscim destenarà süa ambria sura tè....
Inće Elisabeta, tüa parënta, à ćiamò conzepì n fi te süa eté; ....
Pro Idî ne n’él nia de imposcibl.
Ailò à dit Maria: I sun la fancela dl Signur;
al sozedes cun mè sciöche t’as dit.

 

„Pro Idî ne n’él nia de imposcibl“
é la noela anunziada dal agno en chësta cuarta domënia d’Advënt.
Chësc cherdunse y i le dijun pö ince tl Credo:
„I crëii te Dî Pere onipotënt.“
Y i aldiun la resposta bela scëmpla de Maria:
“Al sozedes cun me sciöche t’as dit“
Co essi pa iö respognü?
Sc’i cherdess veramënter y confidass deplëgn
che Chël Bel Dî la mina buna cun me y lapró che por ël ne n’el nia de imposcibl,
ti ciarassi al dagní cun demanco fistidi, demanco tëma y trö deplü fidënza.
Ti ái pordërt tan de crëta a Chël Bel Dî, ch’i podess dí cun Maria:
“Al sozedes cun me sciöche t’as dit“

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 11,6-8.19-28

Canche Jan Batista ê gnü damané dai iüdes
Ćî nen dìjeste pa de tè instës?, àl dit:
Iö sun la usc de chël che scraia tl desert:
Avaliedi le tru al Signur!, sciöche le profet Isaìa à dit.
Danter chi ch’ê gnüs ortià a damanè, êl inće farisês.
Ai à damanè Jan: Ćiodî batiëieste pa spo...?
Al ti à respognü: Iö batiëii cun ega.
Mo amesa os ite n’él un, ch’i ne conescëis nia,
ël é chël che vëgn do da mè,
y iö ne sun nia dëgn da ti desćiolè i ćialzà.

„Amesa os ite n’él un, ch’i ne conescëis nia“
nes dij Jan Batista tl vangele da incö.
Sunse pa nos damí co la jënt al tëmp de Gejú?
Tanc de nos l’ess pa conesciü? Tröc l’aratâ n somiadl y n idealist,
d’atri indô l’aratâ n criticun che minâ de ester trö miú co i atri.

Ess pa Gejú incö inanter nos n’ater destin co ch’al n’â albü laota?
Magari ne le metessun nia söla crusc,
mo dessené impara se dessenassun dessigü,
deach’al ne se lasciass nia en pesc.

Tambëgn incö co laota ghirel, ch’i se comedunse te nosc comportamënt,
te nüsc pinsiers, te nostes minunghes y bëgn ince te nosta fede.

Gejú da Nazaret, le Fi de Dî gnü danter nos,
l’á bëgn ria da ti an jí ala jënt y da gní azeté.

Al ne foss nia tan ri da tó sö Gejú, sc’i respognessun al invit de San Paul:
„Ne stede a destodé le Spirit!“ Ede l’ardimënt da jí te os cina a funz,
y da ves lascé tres indô scassé sö da Gejú.
Ne stede incolá a ci ch’i sëis ausá.
Ejaminede döt, le vedl y le nü, y tignisse a ci che é bun. 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,1-8

Sciöch’al sta scrit pro le profet Isaìa:
I te mëni mi anunziadù danfora;
al dess te daurì le tru.
Na usc scraia tl desert:
Arjignedi al Signur le tru!
Avaliedi les strades!
Insciö ê lovè sö Jan Batista tl desert
y pordicâ la converjiun
y le bato por le pordonn di pićià.
Al incundâ: Do mè nen vëgnel un che é plü gaiert co iö;
iö ne sun nia dëgn de me cufé por ti desćiolè i ćialzà.
Iö ves à batié cun ega, mo ël ves batiarà cun Spirit Sant.

Sce Jan Batista stess inzai dlungia la Gran Ega a pordiché y inviass la jënt
da se lascé batié por la pordenanza de sü piciá, nen fossel dessigü incö cotanc
demanco co laota che ti jiss pormez.
Tanc n’él pa al dedaincö che á ciamó sentimënc de colpa?
I ne savess nia. ch’i ess fat de gragn piciá y ch’i messess perié pordenanza.
Ciodí dessi pa me sintí de colpa?

Mo sc’i me damani plü sot:
Ti vái adincuntra ala jënt, o aspeti che ëi vëgnes da me? Tan de tëmp
ti scinchi pa a chi che m’adorass? Tanc n’incunti pa cun antipatia,
cun desfidënza y cun calcolaziun? Y tanc n’ái pa magari ofenü?
Tanc n’él pa, a chi ch’i ne ti la pordoni nia? Tan gonot ái pa baié de mal?

Sunsi pordërt reconescënt de mia vita?
Sunsi ma jü da Chël Bel Dî a le perié do val‘ o ince a ti dí dilan?
M’ái datrai tut dlaurela da baié cun ël?

 

Y plü inant ch’i damani, ne n’ái propi degügn sentimënc de colpa
o essi debojëgn da ciafé na buna parora de pordenanza, de comprenjiun
y de incorajamënt da jí inant y da fá damí?

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 13,24-37

Gejù ti à dit a sü discepui:
Ara é sciöche cun n ël che à lascè süa ćiasa, por se mëte söl iade:
Al ti à surandè döta la responsabilité a sü fanć, a vignun so laûr;
le portier àl comanè de stè munter. Porchël stede muntri!
I ne savëis nia,
canche le patrun de ćiasa vëgn indô,
sce da sëra o da mesanöt,
sce dal ćiant dl ial o da doman.
Al ne dess nia, canch’al vëgn te n iade,
ves urté tla sonn.
Ći ch’i diji a os, chël diji a düć: Stede muntri!

Ester muntri á da nen fá cun ASCUTÉ:
Mëte averda, ester atënc, descedá fora daldöt. Aldí i boc de Dî che tlocora.
Se lascé sburlé da sü impulsc. Aldí fora süa usc danter tantes d’atres.
Te döt ci ch’al sozed podunse pa bëgn aldí fora la usc de Dî,
mo al ó ester ch’i junse, tl chît, ite te nos.

Ester muntri á da nen fá cun ODËI:
Odëi olach’i vëgni adoré. Ciafé fora i sëgns de Dî. Sintí so avënt,
süa vijinanza y süa presënza. Chirí Idî tles porsones y tles situaziuns.
Lascé che Chël Bel Dî nes abracëies cun süa realté.

Ester muntri á da nen fá cun ASPETÉ:
Avëi paziënza, sté a d’aspeté, se dejidré. Capí, cal che é pordërt nosc dejider.
Ti dé lerch al dejider do Chël Bel Dî.

Ester muntri á da nen fá cun ESTER ARJIGNÁ.
Vire alado che le Signur me ürtes arjigné vigni de y ch’al pois gní da vigni ora.
Fá cunt ch’al vëgn. S’arjiigné. Savëi ci che é important canch’al vëgn.

Chësc é le tëmp, chësta é l’ora!

 

 

 

 

 

 

valutaziun
Submitting your vote...
stampè