Mostrè header
Comunité

Vangele dla Domënia

18.2.2018 - 1a DOMËNIA DE CARSËMA - ANN B

Vangele: Merch 1,12-15

Te chël tëmp
à le Spirit condüt Gejù tl desert.
Dailò é Gejù restè caranta dis alalungia
y é gnü tentè dal malan.
Al viô pro i tiers salvari,
y i agnui le sorvî.
Do ch’an â sciuré Jan te porjun,
é Gejù indô jü tla Galilea;
al incundâ le vagnele de Dî
y dijô:
Le tëmp é complì,
le rëgn de Dî é daimprò.
Convertìsse,
y cherdedi al vangele!

Ciodí mëssera pié ia tan spera y süta? Ciodí mët pa man la vita publica de Gejú propi tl desert, tla sëcia, danter les tentaziuns y i tiers salvars?

Y ciodí gnunse pa ortíá bele la pröma domënia cun chësc vangele tla Carsëma? I 40 dis vëgn ince dant pro i vangelisć Matî y Lüca, mo pro Merch vëgn la storia cuntada ciamó plü süta y spera. Mo chësc ne müda nia;

forsc ti dessel gní dé pëis a ci che é veramënter important.

Sant Ignaze da Loyola scomëncia süa istruziun por i eserzizi spirituai cun l’indicaziun che le travert de nosta vita é chël da s’orienté tres indô danü sön Chël Bel Dî, te döt, sides tl bel co tl burt, te vigni situaziun dla vita,

y ch’ara se trata tres indô danü da mëte indërt nosta vita.

Te chësc vers ó ince le vangele de chësta pröma domënia de Carsëma nes invié da nes orienté tres indô danü sön Chël Bel Dî.

Y deache chësc ne vel nia ma por chësc tëmp de penitënza mo en general por döta nosta vita tla fede, vëgnel dit cört y tler:

Le rëgn de Dî é daimprò. Convertísse, y cherdedi al vangele!

 

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,40-45

Te chël tëmp él gnü n levrus da Gejù y periâ do aiüt;
al s’à inslenè jö dan da d’ël y à dit:
Sce tö ôs, este bun da fà ch’i vëgnes nët.
Gejù â compasciun impara; al à tignì fora la man,
l’à aziché y à dit: I ô che te varësces!

Te chël momënt s’un é la levra sparida, y l’ël ê nët.
Gejù l’à ortié demez y ti à racomanè:
Mët averda! No stè a ti al cuntè a zacai,
mo va y móstrete al prou y porta dant
en testemonianza por ëi le sacrifize de purificaziun.
L’ël s’un é jü y cuntâ te vigni gaujiun ći che ê sozedü;
al cuntâ intoronn döta la storia,
tan che Gejù ne podô plü se lascè odëi te degöna cité;
al se tignî mâ plü sö defora dles citês te posć sorënć.
Impò gnô la jënt da d’ël da dlunch adalerch.

Ci ó pa le vangelist Merch ascogne ia?
Al n’ó nia che Gejú vëgnes ma odü sciöche un che fej mirachi y
che varësc da maraties dl corp.

Gejú é val’ deplü, y chël ne capëscion
nia sc’an vëiga ma sü mirachi y les varijuns.
Ché che Gejú é capëscion pormó
dan dala fossa öta: che ël é le Fi de Dî

 y ch’al á la potesté sura le scür tl monn
y cinamai sura la mort
Le salvatur vá a morí söla crusc, 
y le cruzifijé devënta regnant divin. 
Pormó döta la storia dá n significat,
n significat che chël levrus á bele podü sinti tl tëmp che Gejú viô: 
Chël che crëi é salvé y varí!

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,29-39

Da sëra, do che sorëdl ê florì,
àn condüt düć i amarà y i indemonià da Gejù.
Döta la cité s’â abiné adöm dan porta de ćiasa
y al nen varî tröc che â de vigni sort de maraties
y al parâ fora tröć demonns.
Y al ti proibî ai demonns de baié; ćiodì ch’ai savô chê che ël ê.
Da doman, ćiamò a scür, él lovè y é jü te n post sorënt a perié.
Scimun y chi che l’â acompagné ti é debota jüs do,
y canch’ai l’â ciafè, ti ài dit: Düć te chir!
Al ti à respognü: I jun altró ti paîsc daimprò a pordiché inće dailò;
ćiodiche por chësc sunsi pö gnü.
Al rodâ por döta la Galilea, pordicâ
tles sinagoghes y parâ fora i demonns.

 

Demon? La parora vëgn dal grech y ó dí:
trá indalater, despartí, sfëne.
Conscidran chësta faziun, él aldedaincö
n gröm de demons che se dá da fá:
danter jënt y natöra, ric y püri, jogn y vedli,
religiuns y popui y ince danter la jënt y Idî.
Co pó pa chisc demons avëi na te forza?
Öna dles respostes podess ester chësta:
Les gran divijiuns á süa raisc tles pices divijiuns te vigni chestian.
Porsones che ne vá nia a öna cun se instësses
á la tendënza da deslarié fora sü problems ince tl monn incëria.
I sinti ince iö ch’i sun vigni tant scarzé indalater;
y chësc é n sentimënt  che me fej sté ert, nia ma me, mo ince mi ambiënt.
Le vangele da incö me dá n consëi:
Jí ite tla surité, deventé chît, ponsé do y perié.
Y insciö indô davagné unité y comuniun y se sté damí.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,21-28

A Cafàrnaum ê Gejù jü le dé de sàbat tla sinagoga
y â metü man da insigné.
Y la jënt se fajô demorvëia de so insegnamënt;
deach’al ti insignâ sciöche un che à autorité,
y no sciöche i studià dla lege.
Te süa sinagoga êl sentè n ël che ê impossessè da n spirit impur.
Chël à metü man da scraié: Ćî unse pa nos da fà cun tè,
Gejù da Nàzaret?
Este gnü a nes parè tla roina? I sa chê che tö es: le Sant de Dî.
Dailò l’à Gejù comanè: Scuta y làscele!
Le spirit impur, stracian chël ël ia y ca, l’à lascè cun n dër scraiamënt.
Dailò s’à düć spordü, y ai se damanâ un l’ater: Ćî é pa chësc?
N insegnamënt nü, incundé cun autorité!

Gejú ê jü tla sinagoga, te n salf olache döta la comunité s’abinâ le dé da santú;
al ne gnô pö nia desfarenzié danter la comunité religiosa y la comunité zivila,
prësc sciöche plü dadî te nüsc paisc canche düc jô ciamó a dlijia.

Y dailó insignâ Gejú cun autorité, nia tl ambiënt stlüt y strënt dla religiun,
mo te n ambiënt davert olache düc l’odô y l’aldî.
La sozieté moderna n’ó nia plü che la religiun se moscëdes ite tla vita publica,
deach’ara se tëm dan da n insegnamënt cun autorité.
Al podess arenté tl l’ordinamënt publich, sozial y economich, y le desturbé.

Y iö pa? Limitëii iö les parores de Gejú a mia vita religiosa privata
o les lasci ite y fá faziun ince te mia vita da vigni dé?
I crëii che mia vita religiosa ne vais nia da despartí da döta l’atra vita.

Sc’i toli les parores de Gejú söl sciode, ne pó süa autorité nia avëi confins 
y süa incundaziun mudará mia vita.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,14-20

Do ch’an â sciuré Jan Batista te porjun, é Gejù indô jü tla Galilea
incundan le vagnele de Dî y dijô: Le tëmp é complì, le rëgn de Dî
é daimprò. Dede ota y cherdede al vagnele!
Canche Gejù passâ söla spona dl lêch de Galilea,
àl odü Scimun y Andrè, le fre de Scimun, che sciurâ fora les rëis tl lêch...
Y al ti à dit: Gnide do a mé! I fajarà fora de os pesciadus de jënt.
Atira ài lascè dailò sües rëis y ti é jüs do.
Canch’al ê jü n toch inant, àl odü Iaco, le fi de Zebedèus, y so fre Jan;
ai ê te barca y arjignâ ca sües rëis. Atira i àl cherdè,
y ai à lascè so pere Zebedèus cun sü oras tla barca y ti é jüs do a Gejù.

Le vangele – insciö cherdunse - é parora de Dî, dita ince a nos incö.
„I fajará fora de os pesciadus de jënt!“ nes dij Gejú.
Mo denant ch’i aldiun chësta parora sciöche n compit ch’al ó nes dé sö,
orunse l’aldí sciöche na impormetüda y na scincunda;
al é val’ ch‘i podun ester y podun fá.

Laite odunse na gran fidënza y na gran crëta che Gejú á te nos.
Al é n compit ch’al nes dá, deach’al nes arata talentá y adatá y bugn da le fá.
I un pö ciafé tl bato so Spirit che nes dá les cualités y la forza da le vaghé.

Chësc compit ne tolunse nia sön nos, deache nos s’aratun al’altëza,
mo deach’i sun animá y entusiasmá de Gejú y de süa noela:

De ël orunse cunté y dles bunes esperiënzes ch’i un fat, cherdon te ël.
De ël orunse cunté ince fora de dlijia tla familia y cun i compagns. 
De ël orunse cunté, che nes mostra n tru ch’i sciafiun da jí,
che condüj ala reconziliaziun, ala pesc y ala contentëza
y che nes lascia ciafé vita en abondanza pro Chël Bel Dî.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 1,35-42

Canche Gejù ê passè dan ia, à Jan ôt süa odlada sön ël y à dit:
Ćiarede l’Agnel de Dî!
I dui discepui à aldì ći ch’al â dit, y ti é jüs do à Gejù.
Mo Gejù s’à ôt, y canch’al â odü ch’ai ti jô do, i àl damanè:
Ćî orëise pa? Ai ti à dit: Rabbi – che ô dì: maester –, olâ abitëieste pa?
Al à respognü: Gnide y odede!
Dailò ési jüs impara y à odü olach’al abitâ,
y é romagnüs chël dé pro d’ël; al ê incër les cater domisdé.
40Andrè, le fre de Scimun Pire, ê un di dui,
che â aldì la parora de Jan y che ti ê jüs do a Gejù.
41Chësc à incuntè impröma so fre Scimun y ti à dit:
I ùn ciafè le Messia.

 

Nadé é dër passé y Gejú é te n iade bele gran.
Tan ion ch’i savessun coch’al é chersciü sö, coch’ara jô pro te süa familia.
Âl mo imparé zumpradú pro so pere?
Cara ê mo süa vita da gnidé ia do chi evënc ch’i conesciun,
dl bato, dla lita di discepui, dl’abitaziun?
Propi dl’abitaziun nes cunta le vangele da incö.
Gejú ti mostra a sü pröms discepui olach’al stá.
Y ai stá cinamai pro d’ël en chël dé.
Gejú á n’abitaziun sön chësta tera.
Y forsc nen conëscel bele valgügn de chi
ch’al é por chirí fora y invié da ti gní do?
Öna é la realté ascognüda do ia – l’atra é la realté dan ca che nes afascinëia.
Le zumpradú devënta le messia. Le sconesciü devënta le consacré.
De chësc sunse testemoni, ciamó deplü, i orun ince le professé y cunté inant.
Sc’i viun cun Gejú ne n’é le vare nia gran
da passé dala vita liada ala tera ia tla vita de Dî liada al cil.
Al basta da vire do la orenté de Gejú
y la tera devënta plü lisiera, tan lisiera ch’al n’é nia ri da se destaché
y da dé le vare ia tl cil y vire bele dailó.

 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,7-11

Al ê lovè sö Jan tl desert y incundâ:
Do me nen vëgnel un che é plü gaiert co iö;
iö ne sun nia dëgn da me cufé por ti desćiolé i cialzà.
Iö ves á batié cun ega,
mo ël ves batiará cun Spirit Sant.
En chi dis é gnü Gejù da Nazaret dla Galilea
y s’á lascé batié da Jan tl Iordan.
Y da gní fora d’ega odôl le cil che se daurî
y le Spirit gnon jö sön ël sciöche na colomba.
Y na usc dal cil dijô:
Tö es mi Fi bunorü,en te ái ciafé plajëi.

Jan batiâ por le pordonn di piciá y por la converjiun.
Ince Gejú s’arcuncia ite danter la jënt y se lascia batié.
Chësc é cotan val’ deplü, co ma na formalité.
Gejú se mët deplëgn da nosta pert y vëgn cun nos.
Tl Iordan vál jö tla profondité umana
y canch’al vëgn indô fora d’ega se deura le cil
y le Spirit Sant nes mostra che che Gejú é.
Te nosc bato sunse ince nos lová sö dal’ega
cun Gejú y un ciafé vita nöia dal Spirit de Dî.
San Jan l’â pö incundé:
«Chël che vëgn ves batiará cun Spirit Sant.»

Le cil s’á daurí: 
Al é la comunicaziun danter cil y tera che s’á daurí,  
do che la jënt ê tres indô jüda demez da Chël Bel Dî.
Chël Bel Dî s’incunta cun la jënt,
y cun Gejú Crist, che é le tru, la verité y la vita, 
podunse ti jí adincuntra. 
La colomba dal cil é la nunziadëssa dl amur, dla bunté y dla pesc de Dî,
mo ara é ince le simbol che Chël Bel Dî é apascioné y inamoré te so Fi,
y cun Gejú, ince te nos.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Lüca 2,22-40

Ujöp y Maria â condüt le möt a Ierùsalem, por le dediché al Signur.....
A Ierùsalem viô laôta n ël che â inom Scimun.
Al ê iüst y devot y aspetâ la salvëza de Ìsrael, y le Spirit ê sön ël.
Dal Spirit Sant ti êl gnü revelè, che ël ne odô nia la mort,
denant ch’al n’ess nia odü le Messia dl Signur....
Scimun â tut le möt te sü brac
y à laldè Idî cun les parores:
Śëgn lascia, oh Signur,
jì to fant en pêsc, sciöche t’as dit.
Deache mi edli à odü la salvëza,
che t’as arjigné dan da düć i popui,
na löm, che ispirëia i pagans,
y gloria por to popul Ìsrael.
Tl tëmpl stô demeztrù na vëdua de 84 agn dal inom Ana
che sorvî Idî dé y nöt jinan y perian.
 Te chësc momënt s’àra fat pormez, laldâ Idî,
y baiâ dl möt a düć chi che aspetâ la salvëza de Ierùsalem.

 

Al n’ê dessigü cotanc d’atri tl tëmpl, co ma Simeon y Ana.
Ciodî conësc pa chisc dui che che Gejú é veramënter.
Al é döes porsones che á orienté süa vita deplëgn sön Chël Bel Dî.
Le tëmpl ê por ëi nia ma n post da storje pro, mo le zënter de süa vita.
Ai á n dejier dër sot do salvëza y na vita implida.
Le dejier da su pó ince jí tl vers falé.
Mo le dejier de Simeon y Ana,
che é orienté sön Chël Bel Dî y ancoré tla comunité Dlijia,
ti dá a trami dui l’ardimënt da cunté dl möt ch’ai á conesciü.
Porchël n’é Simeon y Ana nia ma dui vedli dl tëmp da laota,
mo dui ideai por nosta fede
y por na vita che tol la forza y le significat dala fede.

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 1,1-18

....Y la Parora é gnüda ćern y à abité danter nos,
y nos ùn odü süa gloria, la gloria dl Fi su dl Pere,
plëgn de grazia y de verité.

Cun süa incarnaziun él Idî che tol la jënt coch’ara é.
Cun so Fi incarné nes mëtel dan da nüsc edli
n ejëmpl de vita y n travert:
Ti ciaran ala vita de Gejú podunse, cun so aiüt, rové ala perfeziun.

 

Adori val‘ deplü da vire, co savëi che iö vëgni da Chël Bel Di,
che ël m’acompagnëia y ch’i sun sön tru da jí da d’ël?

 

 

 

 

 

 

Vangele: Lüca 1,26-38

Ailò ti à l’agno dit: ...  Te ciafaras y metaras al monn n möt:
a d’ël desste ti mëte inom Gejù.....Le Spirit Sant gnarà sön tè
y la forza dl Altiscim destenarà süa ambria sura tè....
Inće Elisabeta, tüa parënta, à ćiamò conzepì n fi te süa eté; ....
Pro Idî ne n’él nia de imposcibl.
Ailò à dit Maria: I sun la fancela dl Signur;
al sozedes cun mè sciöche t’as dit.

 

„Pro Idî ne n’él nia de imposcibl“
é la noela anunziada dal agno en chësta cuarta domënia d’Advënt.
Chësc cherdunse y i le dijun pö ince tl Credo:
„I crëii te Dî Pere onipotënt.“
Y i aldiun la resposta bela scëmpla de Maria:
“Al sozedes cun me sciöche t’as dit“
Co essi pa iö respognü?
Sc’i cherdess veramënter y confidass deplëgn
che Chël Bel Dî la mina buna cun me y lapró che por ël ne n’el nia de imposcibl,
ti ciarassi al dagní cun demanco fistidi, demanco tëma y trö deplü fidënza.
Ti ái pordërt tan de crëta a Chël Bel Dî, ch’i podess dí cun Maria:
“Al sozedes cun me sciöche t’as dit“

 

 

 

 

 

 

Vangele: Jan 11,6-8.19-28

Canche Jan Batista ê gnü damané dai iüdes
Ćî nen dìjeste pa de tè instës?, àl dit:
Iö sun la usc de chël che scraia tl desert:
Avaliedi le tru al Signur!, sciöche le profet Isaìa à dit.
Danter chi ch’ê gnüs ortià a damanè, êl inće farisês.
Ai à damanè Jan: Ćiodî batiëieste pa spo...?
Al ti à respognü: Iö batiëii cun ega.
Mo amesa os ite n’él un, ch’i ne conescëis nia,
ël é chël che vëgn do da mè,
y iö ne sun nia dëgn da ti desćiolè i ćialzà.

„Amesa os ite n’él un, ch’i ne conescëis nia“
nes dij Jan Batista tl vangele da incö.
Sunse pa nos damí co la jënt al tëmp de Gejú?
Tanc de nos l’ess pa conesciü? Tröc l’aratâ n somiadl y n idealist,
d’atri indô l’aratâ n criticun che minâ de ester trö miú co i atri.

Ess pa Gejú incö inanter nos n’ater destin co ch’al n’â albü laota?
Magari ne le metessun nia söla crusc,
mo dessené impara se dessenassun dessigü,
deach’al ne se lasciass nia en pesc.

Tambëgn incö co laota ghirel, ch’i se comedunse te nosc comportamënt,
te nüsc pinsiers, te nostes minunghes y bëgn ince te nosta fede.

Gejú da Nazaret, le Fi de Dî gnü danter nos,
l’á bëgn ria da ti an jí ala jënt y da gní azeté.

Al ne foss nia tan ri da tó sö Gejú, sc’i respognessun al invit de San Paul:
„Ne stede a destodé le Spirit!“ Ede l’ardimënt da jí te os cina a funz,
y da ves lascé tres indô scassé sö da Gejú.
Ne stede incolá a ci ch’i sëis ausá.
Ejaminede döt, le vedl y le nü, y tignisse a ci che é bun. 

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 1,1-8

Sciöch’al sta scrit pro le profet Isaìa:
I te mëni mi anunziadù danfora;
al dess te daurì le tru.
Na usc scraia tl desert:
Arjignedi al Signur le tru!
Avaliedi les strades!
Insciö ê lovè sö Jan Batista tl desert
y pordicâ la converjiun
y le bato por le pordonn di pićià.
Al incundâ: Do mè nen vëgnel un che é plü gaiert co iö;
iö ne sun nia dëgn de me cufé por ti desćiolè i ćialzà.
Iö ves à batié cun ega, mo ël ves batiarà cun Spirit Sant.

Sce Jan Batista stess inzai dlungia la Gran Ega a pordiché y inviass la jënt
da se lascé batié por la pordenanza de sü piciá, nen fossel dessigü incö cotanc
demanco co laota che ti jiss pormez.
Tanc n’él pa al dedaincö che á ciamó sentimënc de colpa?
I ne savess nia. ch’i ess fat de gragn piciá y ch’i messess perié pordenanza.
Ciodí dessi pa me sintí de colpa?

Mo sc’i me damani plü sot:
Ti vái adincuntra ala jënt, o aspeti che ëi vëgnes da me? Tan de tëmp
ti scinchi pa a chi che m’adorass? Tanc n’incunti pa cun antipatia,
cun desfidënza y cun calcolaziun? Y tanc n’ái pa magari ofenü?
Tanc n’él pa, a chi ch’i ne ti la pordoni nia? Tan gonot ái pa baié de mal?

Sunsi pordërt reconescënt de mia vita?
Sunsi ma jü da Chël Bel Dî a le perié do val‘ o ince a ti dí dilan?
M’ái datrai tut dlaurela da baié cun ël?

 

Y plü inant ch’i damani, ne n’ái propi degügn sentimënc de colpa
o essi debojëgn da ciafé na buna parora de pordenanza, de comprenjiun
y de incorajamënt da jí inant y da fá damí?

 

 

 

 

 

 

Vangele: Merch 13,24-37

Gejù ti à dit a sü discepui:
Ara é sciöche cun n ël che à lascè süa ćiasa, por se mëte söl iade:
Al ti à surandè döta la responsabilité a sü fanć, a vignun so laûr;
le portier àl comanè de stè munter. Porchël stede muntri!
I ne savëis nia,
canche le patrun de ćiasa vëgn indô,
sce da sëra o da mesanöt,
sce dal ćiant dl ial o da doman.
Al ne dess nia, canch’al vëgn te n iade,
ves urté tla sonn.
Ći ch’i diji a os, chël diji a düć: Stede muntri!

Ester muntri á da nen fá cun ASCUTÉ:
Mëte averda, ester atënc, descedá fora daldöt. Aldí i boc de Dî che tlocora.
Se lascé sburlé da sü impulsc. Aldí fora süa usc danter tantes d’atres.
Te döt ci ch’al sozed podunse pa bëgn aldí fora la usc de Dî,
mo al ó ester ch’i junse, tl chît, ite te nos.

Ester muntri á da nen fá cun ODËI:
Odëi olach’i vëgni adoré. Ciafé fora i sëgns de Dî. Sintí so avënt,
süa vijinanza y süa presënza. Chirí Idî tles porsones y tles situaziuns.
Lascé che Chël Bel Dî nes abracëies cun süa realté.

Ester muntri á da nen fá cun ASPETÉ:
Avëi paziënza, sté a d’aspeté, se dejidré. Capí, cal che é pordërt nosc dejider.
Ti dé lerch al dejider do Chël Bel Dî.

Ester muntri á da nen fá cun ESTER ARJIGNÁ.
Vire alado che le Signur me ürtes arjigné vigni de y ch’al pois gní da vigni ora.
Fá cunt ch’al vëgn. S’arjiigné. Savëi ci che é important canch’al vëgn.

Chësc é le tëmp, chësta é l’ora!

 

 

 

 

 

 

valutaziun
Submitting your vote...
stampè